ASALA “dirildiyini” rəsmən elan etdi: dünyanı təhdid edən erməni terroru - Publika.az
Bizi izləyin

Təhlil

ASALA “dirildiyini” rəsmən elan etdi: dünyanı təhdid edən erməni terroru

ASALA (Ermənistanın azadlığı naminə gizli erməni ordusu) terror təşkilatı bəyanatlar çıxış etdi. 44 günlük müharibənin nəticələrinin qəbul edilmədiyi və Ermənistan hakimiyyətinin “erməni maraqlarını” qiruya bilmədiyi qeyd olunan terror təşkilatının bəyanatından iki nəticə çıxır:

Birincisi, ASALA uzunmüddətli fasilədən sonra fəaliyyətini bərpa etdiyini rəsmi şəkildə elan edir;

Bəyanatda bildirilir ki, “təşkilat yaradılmasının 47-ci ildönümü münasibətilə ali məqsədinə - “Qərbi Ermənistan”ın azad edilməsi və “böyük Ermənistan”ın qurulması – sadiqliyini bir daha təsdiq edir”.

Və bununla terror təşkilatı yenidən fəaliyyətə başladığını təsdiqləyir.

İkincisi, terror təşkilatı qondarma “ali məqsədi” uğrunda terror aktlarına davam edəcək;

Bəyanatda açıq şəkildə qeyd olunur ki, “Türkiyə dövlətinin çökməsinin qaçılmazlığına əmin olan təşkilat öz missiyasına sadiq qalaraq, Ermənistanın “işğal olunmuş” torpaqlarının azadlığı məşəlini qaldırmağa və nəsildən-nəsilə ötürməyə davam etməlidir”.

Beləliklə, terroru mübarizənin vasitəsi olaraq seçən ASALA yeni terror aktlarının anonsunu verir.

ASALA-nın bəyanatını həm hədəfdə olan Azərbaycan və Türkiyə, həm də beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ciddiyə alınmalıdır. Çünki terroru mübarizə vasitəsi olaraq seçən ermənilərin tarixi bunu təsdiqləyir.

Hələ XIX əsrin sonlarından təşkilatlanmağa başlayan ermənilər terroru mübarizə vasitəsi olaraq seçdiklərini açıq şəkildə elan edirdilər. Erməni terrorunun praktiki olaraq geniş şəkildə həyata keçirilməsinə XX əsrin əvvəlində start verildi.

1919-cu ilin oktyabrı: İrəvanda Daşnaksütyun partiyasının IX qurultayı keçirildi. Daşnak Şaan Natalinin təşəbbüsü 41 nəfərlik “ölüm siyahısı” tərtib edildi və qondarma soyqırımına görə erməni terrorçular “ova çıxdılar”.

Bu əməliyyata qədim yunan ilahəsi “Nemezidan”ın adından ilhamlanaraq, “Nemezis” adını vermişdilər. Əməliyyatın həyata keçirilməsi üçün Ermənistanın ABŞ-dakı elçisi Armen Qaronun rəhbərlik etdiyi xüsusi orqan yaradıldı. Şaan Natali və Qriqor Merdjanov əməliyyatın maddi dəstəyini həyata keçirirdilər. Özünü türk tələbə kimi təqdim edəın Qraç Papazyan mühacirətdəki türklər haqqında informasiya toplayır, 3-4 nəfərdən ibarət “qətl qrupları” formalaşdırılırdı. Əməliyyatın əsas mərkəzləri İstanbulda “Çakatmart” və Bostondakı “Draşok” qəzetlərinin redaksiyası idi. Və qətllər başlandı.

Tbilisi, 1920-ci il 19 iyun: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin keçmiş baş naziri Fətəli xan Xoyski qətlə yetirilir, keçmiş ədliyyə naziri Xəlil bəy Xasməmmədov yaralanır. Qətlin icraçıları Aram Yerkaryan və Misak Kirakosyan idi.

Tbilisi, 1920-ci il 19 iyul: Azərbaycan parlamentininin keçmiş sədr müavini Həsən bəy Ağayev qətlə yetirilir.

Berlin, 1921-ci il 15 mart: Osmanlı imperiyasının keçmiş daxili işlər naziri Tələt paşa erməni terrorçu Soqomon Teyleryan tərəfindən qətlə yetirilir.

İstanbul, 1921-ci il 18 iyul: Azərbaycanın keçmiş daxili işlər naziri Behbud xan Cavanşir erməni terrorçuları Misak Torlakyan, Edvard Fundukyan və Arutun Arutunyans ərəfindən qətlə yetirilir. Misak Torlakyan Britaniya hərbi tribunalının qarşısına çıxarılır, lakin qətli törədərkən, “affekt” vəziyyətdə olduğu bəhanə edilir və cəzasız qalır.

Roma, 1921-ci il 5 dekabr: Osmanlı imperiyasının keçmiş sədr-əzəmi Səid Hilmi Paşa A rşavir Şirakyan tərəfindən qətlə yetirilir. Erməni terrorçu  qətli icra edəndən sonra İstanbula qayıdır. Sonralar məlum olur ki, qətlin təşkilatçıları arasında Ermənistanın Romadakı elçisi Miakel Vartanyan da olub.

Berlin, 1922-ci il 17 aprel: Trabzonun keçmiş valisi Camal Əzim və “Təşkilati Məxsusə”nin (Osmanlının xüsusi xidmət orqanı) yaradıcısı Bahəddin Şahir, eləcə də onun mühafiəçisi Arşavir Şirakyan və Aram Yerkanyan tərəfindən qətlə yetirilir.

Tbilisi, 1922-ci il 25 iyul: Osmanlının keçmiş hərbi dəniz qüvvələri naziri Camal paşa Petros Ter-Poqosyan və Artaşes Qevorqyan tərəfindən qətlə yetirilir.

Bir əsr öncə başlanan erməni terroru 100 il boyunca müxtəlif aktlar həyata keçirirlər və ən dəhşətlisi odur ki, terrorçular cəzasız qalırlar. 100 il öncə başlanan bu terrorun nəticəsində Ermənistan adlı terror dövləti yaradıldı. Bu gün də Ermənistanda siyasi partiya olaraq fəaliyyət göstərən “Daşnaksütyun” erməni terror təşkilatlarının “anası” sayılır. 1890-cı ildə Tbilisidə yaradılan təşkilatın 1905-ci il 22 may tarixli əmrində deyilir: “Kim ermənilərdən silah-sursatları almağa cəhd etsə, onları əvvəllər qətlə yetirilmiş məmurların aqibəti gözləyir”.

“Daşnaksütyun” “zinvorlar” adlı nizamı dəstələr yaradır və 1904-cü ildə “Hərbi Nizamnamə”, 1905-ci ildə isə döyüş dəstələrinin proqramını qəbul edir. Bu təşkilatın terrorçuları XX əsrin əvvəllərində azərbaycanlılara qarşı soyqırımılar törədirlər.  

1885-ci ildə yaradılan “Armenakan” partiyası, 1887-ci ildə təsis edilən “Hnçak” partiyası, 1973-cü ildə fəaliyyətə başlayan “Erməni “soyqırımının” intiqamçıları” qrupu, məxfi terror qrupu DRO və onun DRO-8, DRO-88, DRO-888, DRO-8888 adlı bölmələri, 1975-ci ildə Beyrutda yaradılan “Erməni gizli azadlıq ordusu” (ASOA), həmin ildə fəaliyyətə başlayan “Ermənistanın azadlığı uğrunda erməni gizli ordusu” (ASALA), 2001-ci ilin fevralında ASALA tərəfindən yaradılan “Geqaron”, 1991-ci ildə Fransada yaradılan “Erməni azadlıq hərəkatı” (AOD), “Erməni azadlıq cəbhəsi”, “Orli qrupu”, “Erməni soyqırımı ədalət komandosları”, “Erməni birliyi”, “Demokratik cəbhə”, “Apostol”… Bunlar erməni terrorunun məlum olan təşkilatlarıdır.

XX əsrin əvvələrində azərbaycanlılara qarşı soyqırımılar həyata keçirən erməni terrorçular “Nemezis” əməliyyatının davamı olaraq, əsrin ikinci yarısında türk diplomatlara qarşı terror aktlarını davam etdirdilər.

27 yanvar 1973-cü il: Türkiyənin Los-Ancelesdəki Baş konsulu Mehmet Baydar və konsul Bahadır Demir 78 yaşlı erməni QurgenYanikiyan tərəfindən öldürüldü. Yanikiyan ömürlük həbsə məhkum edilsə də, 1984-cü ildə əfvlə azadlığa çıxdı.

22 oktyabr 1975-ci il:
Türkiyənin Avstriyadakı səfiri Daniş Tunalıgil üç erməni terrorçu tərəfindən qətlə yetirildi.

20 fevral 1975-ci il: Livanın paytaxtı Beyrutda Türk Hava Yollarının nümayəndəliyinə bomba atıldı.

24 oktyabr 1975-ci il: Fransadakı səfir İsmail Erez və sürücüsü Talip Yener qətlə yetirildi.

16 fevral 1976-ci il: Türkiyənin Livandakı səfirliyinin Baş katibi Oktar Cirit güllələndi. ASALA ilk dəfə terror aktını üzərinə götürdüyünü elan etdi.

9 iyun 1977-ci il: “Erməni soyqırımı ədalət komandosları” Türkiyənin Vatikandakı səfiri Taha Carımı qətlə yetirdi.

2 iyun 1978-ci il: “Erməni soyqırımı ədalət komandosları” Türkiyənin İspaniyadakı səfiri Zəki Kuneralpı, qızı Necla Kunerapı, keçmiş səfir Bəşir Balcıoğlunu və sürücüsü Antonio Torresi qətlə yetirdi.

12 oktyabr 1979-cu il: “Erməni soyqırımı ədalət komandosları” və ASALA Türkiyənin Hollandiyadakı səfiri Özdəmir Benlerin oğlu Ahmet Benleri qətlə yetirdi.

22 dekabr 1979-cu il: “Erməni soyqırımı ədalət komandosları” Türkiyənin Fransadakı turizm müşaviri Yılmaz Çolpanı qətlə yetirdi.

31 iyul 1980-ci il: ASALA Türkiyənin Yunanıstandakı səfirliyinin attaşesi Qalib Özmeni və 14 yaşlı qızı Neslihan Özmeni qətlə yetirdi.

17 dekabr 1980-ci il: Türkiyənin Avstraliyadakı Baş konsulu Şarık Arıyak və mühafizəçisi Engin Sever ermənilər tərəfindən qətlə yetirildi.

6 fevral 1980-ci il: Türkiyənin İsveçrədəki səfiri Doğan Türkmənə qarşı terror hücumu edildi, lakin səfir xilas ola bildi.

17 aprel 1980-ci il: Türkiyənin Vatikandakı səfiri Vecdi Türelə hücum edildi, ağır yaralandı.

26 sentyabr 1980-ci il: Türkiyənin Fransadakı səfirliyinin mətbuat katibi Səlcuq Bakkalbaşı ağır yaralandı.

4 mart 1981-ci il:
ASALA Türkiyənin Fransadakı səfirliyinin attaşesi Reşat Moralı və dini nümayəndəsi Tecelli Arı qətlə yetirdi.

9 iyun 1981-ci il: ASALA Türkiyənin İsveçrədəki Baş konsulluğunun katibi Mehmet Savaş Yergüzü qətlə yetirdi.

24 sentyabr 1981-ci il: ASALA Türkiyənin Fransadakı səfirliyinin mədəniyyət məsələləri üzrə attaşesinin binasını ələ keçirərək, diplomatları əsir aldı. Mühafizəçi Cemal Özen öldürüldü, baş konsul Kaya İnal yaralandı.

2 aprel 1981-ci il: Türkiyənin Danimarkadakı səfirliyinin attaşesi Cavit Demir silahlı hücum nəticəsində ağır yaralandı.

25 oktyabr 1981-ci il: Türkiyənin İtaliyadakı səfirinin müavini Gökberk Ergenekon silahlı hücum nəticəsində yaralandı.

28 yanvar 1982-ci il: Türkiyənin Los-Ancelesdəki baş konsulu Kemal Arıkan qətlə yetirildi.

5 may 1982-ci il: Türkiyənin Bostondakı baş konsulu Orhan Gündüz qətlə yetirildi.

7 iyun 1982-ci il: Türkiyənin Portuqaliyadakı səfirliyinin attaşesi Erkut Akbay və həyat yoldaşı Nadir Akbay qətlə yetirildi.

27 avqust 1982-ci il: Türkiyənin Kanadadakı səfirliyinin hərbi attaşesi qətlə yetirildi.

9 sentyabr 1982-ci il: Türkiyənin Bolqarıstandakı səfirliyinin attaşesi Bora Süelkan qətlə yetirildi.

8 aprel 1982-ci il: Türkiyənin Kanadadakı səfirliyinin ticarət müşaviri Kani Güngör qətlə yetirildi.

21 iyul 1982-ci il: Türkiyənin Hollandiyadakı baş konsulu Kemal Demirerə silahlı hücum edildi, lakin terrorçular məqsədinə nail ola bilmədilər.

9 mart 1983-cü il: Türkiyənin Yuqoslaviyadakı səfiri Qalip Balkar qətlə yetirildi.

14 iyul 1983-cü il: Türkiyənin Belçikadakı səfirliyinin attaşesi Dursun Aksoy qətlə yetirildi.

27 iyul 1983-cü il: “Erməni inqilab ordusu” Türkiyənin Portuqalliyadakı səfirliyini ələ keçirdi. Səfirin müşaviri Yurtsev Mıhçıoğlu və həyat yoldaşı Cahidə Mıhçıoğlu qətlə yetirildi. Portuqaliya polisi terrorçuları məhv etdi. Buna görə “Erməni inqilab ordusu”nun rəhbərliyi Portuqaliyanın baş naziri Mario Suarezi ölümlə təhdid etdi.

28 aprel 1984-cü il: ASALA Türkiyənin İrandakı səfirliyinin katibi Şadiyə Yöndərin həyat yoldaşı iş adamı İşık Yöndəri qətlə yetirdi.

20 iyun 1984-cü il: “Erməni inqilab ordusu” Türkiyənin Avstriyadakı səfirliyinin attaşesi Ərdoğan Özeni öldürdü.

19 noyabr 1984-cü il: “Erməni inqilab ordusu” Türkiyənin BMT-dəki nümayəndəliyində fəaliyyət göstərən Evner Ergunu Avstriyada qətlə yetirdi.

28 mart 1984-cü il: Türkiyənin İrandakı səfirliyinin baş katibi Hasan Servet Öktem və səfirliyin işçisi İsmail Pamukçu silahlı hücum zamanı ağır yaralandı.

16 iyun 1983-cü il: İstanbulun Kapalıçarşı bazarında bir erməni terrorçu silahlı hücumla 2 nəfəri qətlə yetirdi, 21 nəfəri yaraladı.

15 iyul 1985-ci il:
ASALA Türk Hava Yollarının Paris Orli hava limanındakı bürosu qarşısında bomba partlatdı. Terror aktı nəticəsində iki türk, dörd fransız, bir amerikalı və bir isveçli olmaqla 8 nəfər öldü, 63 nəfər yaralandı. Tarix bu terror aktını “Orli qətliamı” olaraq yazdı.

1985-ci ildən sonra “ləğv edildiyini” elan edən ASALA əslində “yeraltına” çəkilərək, gizlənmişdi.

I Qarabağ müharibəsində ASALA və digər erməni terror təşkilatlarının üzvləri azərbaycanlılara qarşı XX əsrin ən böyük soyqırımılarını törətdilər: Xocalı soyqırımı bəşəriyyətin ən qanlı səhifələrindəndir.

Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan işğalında qaldığı 30 ilə yaxın müddətdə də erməni terroru dayanmadı və mülki əhaliyə, xüsusilə uşaqlara qarşı terror hücumlarını davam etdirdilər.

2020-ci ilin 12 iyulunda dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində erməni təxribatından sonra başlanan döyüşlərdə və sonrasında erməni terror yenidən aktivləşdi. Ermənistan Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinə, xaricdəki erməni terrorçular Azərbaycan səfirliyinə və soydaşlarımıza qarşı hücumlar etdi. 2020-ci ilin 27 sentyabrında başlanan Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu 44 gün ərzində torpaqlarımızdakı 30 illik işğala son qoydu. Müharibənin davam etdiyi 44 gün ərzində Ermənistan döyüşlərin getdiyi ərazidən yüz kiçometrlərlə uzaqda olan şəhərləri bombaladı, yüzlərlə dinc insan həlak oldu. Gəncə, Bərdə, Tərtər və digər yaşayış məntəqələri 100 il öncə başlanan, 90-cı illərdə daha da şiddətlənən erməni terrorunun davamı idi.

Azərbaycan müharibəni ədalətlə apardı və qalib gəldi. Biz işğala son qoyduq, amma erməni terroruna son qoyulmayıb. ASALA-nın son bəyanatı erməni terrorunun yenidən aktiv mərhələyə keçdiyinin sübutudur.

Və terror təşkilatı açıq şəkildə bəyan edir ki, Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı terror aktlarına yenidən başlayacaq. Bu, beynəlxalq ictimaiyyət üçün həyacan siqnalı olmalıdır, erməni terrorunun tarixi və ASALA-nın keçmişi verilən bəyanatın rotirik xarakter daşımadığını, terror təhlükəsinin olduğunu deməyə əsas verir. Beynəlxalq birlik erməni terroruna qarşı hərəkətə keçməsə, bu, təkcə Cənubi Qafqaz regionunda yox, Avropa paytaxtlarında da teraktların səsinin eşidilə biləcəyi deməkdir. Çünki “Orli qətliamı”nı törədənlər yenidən aktivləşdi.

Rəylər
Oxumağa davam et
Reklam

Təhlil

İrəvan Qarabağı sonraya saxlayır: Bakının strategiyası nədir?

Ermənistanın baş naziri Paşinyan bəyan edib ki, Azərbaycanla sülh danışıqlarının iki formatı müzakirə olunur: sülh sazişində Qarabağ məsələsi də yer alsın, yoxsa ayrıca məsələ kimi baxılsın;

Proseslər göstərir ki, rəsmi Bakı və Paşinyan hakimiyyəti Qarabağı sülh sazişinə daxil etmək niyyətində deyil.

Azərbaycan üçün Qarabağ de-fakto və de-yure daxili məsələdir və öz daxili məsələsini Ermənistanla danışıqlar masasına çıxarmaq, İrəvanın “status” mövqeyini gücləndirə bilər.

Bakı Qarabağdakı separatçı-terrorçularla bağlı məsələnin həllini sonraya saxlayır və şərtlərin yetişməsi üçün mərhələli strategiya tətbiq edir: sülh sazişi ilə Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiasının olmadığını de-yure təsdiqləyir və bununla Qarabağdakı ermənilərin Ermənistanla bağı qoparılır; bundan sonra separatçı-terrorçu rejimin ləğvi edilməsi, erməni əhalisinin Azərbaycan vətəndaşlığı altında yaşaması, yaxud da getməsi seçiminin aktivləşməsi imkanları genişlənəcək; Qarabağın sülh sazişinə daxil edilməsi “status” məsələsinin də prosesə daxil edilməsi riskini yarada və Bakı üçün danışıqları ağırlaşdıra bilər;

Ermənistan hakimiyyəti ərazi bütövlüyünün tanınması tələbi ilə sülh sazişinin imzalanmasını qəbul edir, lakin Qarabağ məsələsinin ayrıca komponent kimi saxlanılmasından yanadır: Qarabağ sülh sazişi formatına daxil edilərsə, İrəvan bölgə üzərində Bakının hakimiyyətini tanımış olacaq və bu, daxildə siyasi böhran yarada bilər; Paşinyan Qarabağı ayrıca məsələ kimi saxlamaqla daxili ictimai rəydə və diaspor qarşısında qondarma “arsax”dan imtina etmədiyini göstərmək niyyətindədir; və sülh sazişindən sonra Qarabağ ermənilərini “hüquqi məsələ” olaraq gündəmdə saxlamağı planlaşdırır; erməni baş nazirin “bizim üçün Qarabağ ərazi yox, hüquqi məsələdir” sözləri də buna hesablanıb;

İrəvanın öz maraqları naminə siyasi oyun qurduğu aydındır, hərçənd, sülh sazişinin imzalanması Bakının Qarabağdakı separatçıların təmizlənməsi imkanlarını və mümkün hərbi addımların legitimliyini gücləndirəcək.

Paşinyanın çıxışında iki məqam da diqqət çəkdi:

- erməni baş nazir izah etməyə çalışır ki, Qarabağı “hüquqi məsələ” kimi sonraya saxlamasalar, bu imkandan da məhrum olacaqlar və sülhü  gecikməsi yeni toqquşmalar yarada bilər;
- sülh sazişini imzalamaq və Qarabağı ayrıca məsələ kimi saxlamaq ssenarisi “yeganə çıxış yolu” kimi müxalifət və Xankəndidəki separatçılarla müzakirə edilir;

Revanşistlərin Paşinyanla razılaşmayacağı bəllidir və bu, Ermənistan daxilində siyasi böhranı dərinləşdirə bilər. Proseslərin bu istiqamətdə inkişafı Bakının hərbi müstəvidə mümkün addımlarına zərurət yarada bilər.

Oxumağa davam et

Təhlil

Haradan haraya: Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı və iki liderin tarixi zəfəri

“Kəlbəcərdən insanları çıxarmaq üçün Türkiyədən helikopter istədim, vermədilər”.

Mərhum prezident Əbülfəz Elçibəyin bu sözləri Azərbayan-Türkiyə qardaşlığının ən ağrılı səhifələrindən olaraq qalır.

Birinci Qarabağ müharibəsində Ermənistan və havadarlarının işğal hücumuna məruz qalan Azərbaycana qardaş ölkədən dəstək verilmədi. Belə demək mümkünsə, Türkiyə hakimiyyəti öz qardaşlarını taleyin ümidinə buraxdı.

Türkiyənin bu yardımdan niyə imtina etməsinə dair müxtəlif fikirlər səsləndirilir. Həmin vaxt baş nazir olan Süleyman Dəmirəl “o böyüklüyündə helikopterimiz olsaydı, verərdik” deməklə Azərbaycanı köməksiz buraxmalarını əsaslandırmağa çalışırdı. Lakin bu, doğru deyildi, Türkiyə hökuməti dəstək vermək imkanı olduğu halda bunu etməmişdi.

Böyük Birlik Partiyasının mərhum lideri Muhsin Yazıcıoğlu da bildirirdi ki, Türkiyənin Azərbaycana verə biləcəyi helikopteri var idi.

Kəlbəcər işğal ediləndə mən Azərbaycana getdim. Elçibəyə “Türkiyədən gözləntiniz nədir” deyə soruşduğumuzda o bizə “iki helikopter verməyən bir ölkədən nə gözləyə bilərəm ki?!” cavabını verdi. Türkiyənin verə biləcəyi helikopteri var idi, vermədilər. Bu helikopter döyüşmək üçün yox, dağda qalmış yaşlıları və yaralıları, erməni qətliamından qaçan və meşələrə sığınmış insanları çıxarmaq üçün lazım idi. Bunu belə etməyən Türkiyə...”, - Yazıcıoğlu qeyd edirdi.

Bəli, Türkiyənin o vaxtkı hakimiyyəti Azərbaycanı işğal qarşısında tək buraxmışdı və yardım edilməməsinin əsas səbəbi də məhz siyasi iradənin olmaması idi, başqa heç nə...

Türkiyənin sabiq baş naziri Binəli Yıldırım 30 il öncəsi və bu günü belə müqayisə edir: “Vaxtilə  Əbülfəz Elçibəy dörd vertolyot istədi, Türkiyə onları verə bilmədi. Bu gün isə Preizdent Ərdoğan deyə bildi ki, “Qarabağ sizin haqq işinizdir”. Ərdoğan deyə bildi ki, sizin sizin başınıza gətirilənlər, bizim də başımıza gətirilib. Biz sizin yanınızdayıq. O. Bu mesajı bütün dünyaya göndərə bildi”.

Haradan haraya... 30 il öncəni ağrı ilə xatırladığımız bu günlərdə Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri 30 ildir arzuladığımız zirvəyə yüksəlib.

“Bir millət iki dövlət” prinsipi həmişə Bakı-Ankara xəttində mövcud olub, iki dövlətdə yaşayan bir millət sevincini və kədərini paylaşıb, lakin iki ölkə arasında münasibətlərin səviyyəsi tarix boyu hazırda olduğu qədər yaxın olmayıb. Prezident İlham Əliyev Rize-Artvin Beynəlxalq Hava Limanının açılışında münasibətlərimizin hazırki vəziyyətini bu cür ifadə etdi: “Biz həm dostuq, həm qardaşıq, həm də artıq rəsmən müttəfiqik. Bu siyasət bizə atalarımızdan qalan mirasdır, atalarımızın vəsiyyətidir və biz bu vəsiyyətə sadiqik”.

Atalarımızdan vəsiyyət qalan qardaşlığı məhz iki lider - Ərdoğan və Əliyev tarix boyu arzuladığımız zirvəyə yüksəltdi.

Birinci Qarabağ müharibəsində Ermənistanın soyqırımı maşınından azərbaycanlıları xilas edə bilməyən, bunun üçün Azərbaycana yardım etməyən Türkiyə bu gün sona qədər Azərbaycanın yanındadır. 30 il sonra torpaqlarımızda işğala son qoyan Vətən müharibəsində də qardaş ölkə yanımızda oldu. Və Türkiyənin siyasi dəstəyinin, Prezident Ərdoğanın “Azərbaycan yalnız deyil, Türkiyə Azərbaycanın yanındadır” sözlərinin bu haqq müharibəsində ciddi payı oldu, xüsusilə Ermənistanın havadarlarının müdaxilə edə bilməməsi baxımından. Müharibənin ilk günündən Zəfərə qədər Türkiyə Azərbaycanı dəstəklədi, Ərdoğan sələflərindən fərqli olaraq qardaşlarını yalnız buraxmadı.

Qələbədən sonra Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması, postmünaqişə reallığında Türkiyənin də bölgədə əsas iştirakçılardan birinə çevrilməsi, işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpası prosesində iştirakı da bu qardaşlığın məntiqi davamıdır. Bu gün Azərbaycan və Türkiyə bütün məsələlərdə eyni hədəfə vurur.

Və 30 il öncə azərbaycanlıların müharibə meydanından çıxarılması üçün Türkiyənin helikopter verməməsi faktı göstərir ki, münasibətlərimizin bu gün zirvəyə çatmasında tarixi bağlarımızla yanaşı, liderlərin siyasi iradəsi də həlledici rol oynayıb.

Prezident İlham Əliyev və Prezident Rəcəb Tayib Ərdoğanın yürütdüyü siyasətin nəticələri ortadadır:

- İki qardaş xalq sevincində də, kədərində də, bütün çətinliklərində də birlik nümayiş etdirir;
- Bu gün nə Türkiyə, nə də Azərbaycan 90-cı illərdəki ölkə deyil, öz taleyinə özü qərar verən, milli maraqlarını müdafiə edən və qardaşının yanında dayana biləcək iradəyə malik olan, istənilən təzyiqə müqavimət göstərə bilərək qədər güclü dövlətlərdir;


İki liderin eyni siyasətinin ortaq hədəfi də Türkiyə və Azərbaycanın gücələnməsi, iki dövlətdə yaşayan bir millətin daim var olmasıdır. Bu gün Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin tarixdə olmadığı qədər inkişaf etməsi həm də iki liderin – Əliyevlə Ərdoğanın böyük zəfəridir.

Oxumağa davam et

Təhlil

Lavrovun Bakıya, Əliyevin Ərdoğana zəngi - Nə baş verir?

Brüssel razılaşmasından sonra Paşinyan və Əliyev sərhədin delimitasiyası üzrə komissiyaların tərkibini müəyyən etdilər: bu, kiçik də olsa, irəliyə doğru atılmış addım hesab edilə bilər;

Hərçənd, görüşdən dərhal sonra Lavrovun Mirzoyana və Bayramova zəng etməsi Moskvanın bölgədə təşəbbüsü əldən vermək niyyətində olmadığını bir daha göstərdi. İstisna deyil ki, Rusiyanın baş diplomatı tərəflərə iki mesaj verib: 

- Qərbin vasitəçiliyinə qarşıdırlar və Brüssel razılaşmaları rusların iştirakı olmadan icra edilə bilməz;

- Sərhədin delimitasiyası üçün vacib olan xəritələr Rusiyadadır;

Mümkündür ki, Lavrov komissiyaların iclasının Moskvada keçirilməsini, yaxud yerindən asılı olmayaraq, Rusiyanın da iclasda iştirakını istəyib. Moskvanın tərəflərə təzyiq imkanları var, bu baxımdan vəziyyət mürəkkəb olaraq qalır.

İndi əsas məsələ sərhəd üzrə komissiyaların nə vaxt və harada görüşəcəyi, rusların orada olub-olmayacağıdır. Brüsseldə ilk iclasın yaxın günlərdə Azərbaycan-Ermənistan sərhədində keçirilməsi razılaşdırılsa da, Lavrovun zəngi bu gözləntini azaldır. 

Əsas məqamlardan biri də Əliyevin Ərdoğana zəngi və Brüsseldəki razılaşmanın detalları haqda məlumat verməsidir: Bakı və Ankaranın rəsmi ittifaq münasibətləri fonunda bu, artıq ənənəyə çevrilib, lakin bu, Rusiyadan edilən zəng fonunda da diqqət çəkir: Bakı Moskvanın mümkün təzyiqinə qarşı Ankara üzərindən mesaj verir və Türkiyənin de-fakto əsas tərəflərdən biri olduğunu nümayiş etdirir.

Oxumağa davam et
Reklam

Gündəm